Tüm dişlerini kaybetmiş hastalarda seçim, protezin tutunması, çiğneme gücü, kemiğin korunması ve bakım alışkanlıkları birlikte değerlendirilerek yapılır.
Tüm dişlerini kaybetmiş bir hastada temel soru şudur: protez damağa mı dayanacak, yoksa implantlara mı? Klasik tam damak protezi tamamen diş eti ve damak yüzeyine tutunur. İmplant üstü protez ise çeneye yerleştirilen implantlardan destek alır. Aradaki fark yalnızca konfor değil; tutunma, çiğneme gücü ve zaman içinde kemiğin korunması da değişir.
Klasik tam damak protezi
Tam protez, damak ve diş eti yüzeyine oturarak tutunur. Alt çenede tutunma yüzeyi daha az olduğu için hareket etme eğilimi üst çeneye göre daha fazladır. Zamanla çene kemiği inceldikçe protezin uyumu bozulur; bu nedenle belirli aralıklarla astarlama ya da yenileme gerekir. Üst çenede protezin damağı kaplaması, bazı hastalarda tat almayı ve sıcaklık algısını etkileyebilir.
İmplant üstü hareketli protez
Bu seçenekte çeneye yerleştirilen implantlar üzerine tutucu düzenekler takılır ve protez bu düzeneklere oturur. Protez hasta tarafından çıkarılıp temizlenebilir, ancak ağızdayken belirgin biçimde daha az oynar. Alt çenede sınırlı sayıda implantla bile tutunmada belirgin fark yaratabildiği için sık tercih edilen bir çözümdür. Üst çenede damak bölümü küçültülebilir ya da tasarıma göre kaldırılabilir.
İmplant üstü sabit protez
Sabit çözümde protez implantlara vidalanır ve hasta tarafından çıkarılmaz. Çiğneme hissi doğal dişe en yakın seçenektir, ancak daha fazla implant ve daha ayrıntılı bir planlama gerektirir. Uygun kemik hacmine sahip hastalarda, implantların yerleştirildiği gün geçici sabit protez takılabilen bir günde sabit diş yaklaşımı da bu grupta değerlendirilir.
Karşılaştırma başlıkları
- Tutunma: sabit çözümde en yüksek, klasik tam protezde en düşük
- Çiğneme gücü: implant desteğiyle belirgin biçimde artar
- Kemiğin korunması: implantlar kemiği uyararak erimeyi yavaşlatır
- Temizlik: hareketli protezler çıkarılarak, sabit protezler ağızda temizlenir
- Cerrahi gereksinimi: yalnızca implantlı seçeneklerde vardır
- Tedavi süresi: klasik protezde daha kısa, implantlı çözümlerde daha uzun
Alt çene ile üst çene arasındaki fark
Üst çenede protez, damak yüzeyinden aldığı geniş temas sayesinde emme etkisiyle daha iyi tutunur. Alt çenede ise dilin hareketi ve tutunma yüzeyinin darlığı nedeniyle aynı denge sağlanamaz; bu yüzden alt tam protezlerde oynama şikâyeti daha sık dile getirilir. İmplant desteği bu farkı büyük ölçüde ortadan kaldırdığı için, sınırlı sayıda implantla desteklenen alt protezler hastalar tarafından belirgin bir değişim olarak tarif edilir.
Üst çenede ise implant desteğinin en çok fark edildiği nokta, damak bölümünün küçültülebilmesidir. Damağın açılması tat alma ve sıcaklık algısını rahatlatır; ancak bunun için yeterli sayıda ve uygun konumda implant gerekir. Üst çenede kemik yoğunluğunun daha düşük olması nedeniyle planlama daha ayrıntılı yapılır.
Hangi çenede hangi çözümün uygun olduğuna iki çene birlikte değerlendirilerek karar verilir, çünkü karşıt çenedeki durum protezin göreceği kuvveti doğrudan belirler.
Kemik erimesi neden önemli?
Dişsiz çenede kemik zamanla incelir ve bu incelme protezin oturduğu zemini değiştirir. Yıllar içinde protez gevşer, konuşma ve çiğneme zorlaşır. İmplantlar çiğneme kuvvetini kemiğe ilettiği için bu bölgedeki erimeyi yavaşlatır. Bu nedenle karar verirken yalnızca bugünkü konfora değil, birkaç yıl sonrasına da bakmak gerekir.
Alışma dönemi
Yeni bir tam protezle konuşma ve çiğneme alışkanlığı birkaç hafta içinde oturur. Bu dönemde sesli okuma alıştırması ve yumuşak gıdalarla başlayıp kademeli geçiş yapmak yardımcı olur. Baskı yapan noktalar için kliniğe başvurup uyum düzeltmesi yaptırmak gerekir; hasta kendi başına protez üzerinde işlem yapmamalıdır.
Bakım
Hareketli protezler her gün çıkarılıp fırçalanmalı, gece hekiminizin önerdiği biçimde saklanmalıdır. İmplant üstü çözümlerde tutucu parçaların zamanla değişmesi olağandır ve bu bir arıza değil, planlı bir bakım adımıdır. Her iki seçenekte de diş eti ve mukoza kontrolü düzenli sürdürülür. Seçenekler diş protezi planlaması sırasında ayrıntılı konuşulur ve gerekirse implant tedavisi ile birlikte değerlendirilir.
Durumunuza en uygun yaklaşımı belirlemek için Dent360 Beylikdüzü kliniğimizde sizi değerlendirebiliriz.
