Kanal tedavisi görmüş diş çürümez ama kırılabilir. Kron, zayıflamış diş dokusunu sararak çiğneme kuvvetlerini dağıtır ve dişin ikiye ayrılmasını engeller.
Kanal tedavisi biten dişe kron önerilmesinin nedeni estetik değil, dişin kırılma riskidir. Kanal tedavisi dişin içindeki dokuyu boşaltır; bunun için önce çürük temizlenir, sonra dişin tepesinden odacığa giriş açılır. Bu iki işlem birlikte dişin taşıyıcı duvarlarını incelttiği için diş, çiğneme kuvvetleri karşısında eskisi kadar dayanıklı değildir. Kron, kalan dokuyu dıştan sararak bu kuvvetleri dağıtır.
Kanal tedavili diş neden daha kırılgandır?
Yaygın inanışın aksine asıl sorun dişin kurumuş olması değildir. Sorun, geriye kalan sağlam doku miktarıdır. Bir azı dişinin gücü büyük ölçüde arka ve ön duvarlarının bütünlüğünden gelir. Çürük bu duvarlardan birini ya da ikisini yediğinde diş, ısırma sırasında ortadan açılmaya çalışan bir kama gibi davranır. Kron ya da benzeri bir örtücü restorasyon bu açılmaya karşı çember etkisi yaratır.
Bu nedenle karar, dişin kanal tedavisi görmüş olmasından çok geriye kalan duvar sayısına göre verilir. Duvarların çoğu ayaktaysa ve kayıp küçükse dolgu yeterli olabilir. Kayıp genişse örtücü bir restorasyon güvenli seçenektir.
Hangi dişte kron daha kritiktir?
- Büyük ve küçük azı dişleri: çiğneme yükünün en yoğun olduğu bölgedir, örtücü restorasyon önceliklidir.
- Duvarlarından biri tamamen kaybolmuş dişler: dolgu bu dişte kama etkisini engelleyemez.
- Diş sıkma ve gece diş gıcırdatma alışkanlığı olan hastalar: yükler kat kat artar.
- Köprü ayağı olacak dişler: üzerine ek kuvvet bineceği için mutlaka kaplanır.
- Ön dişlerde kayıp azsa çoğu zaman kompozit dolgu ile kapatmak yeterlidir.
Kron ne zaman yapılmalı?
Kanal tedavisi tamamlandıktan sonra dişin uzun süre geçici dolguyla bırakılması istenmez. Geçici dolgular aşınır ve sızdırır; ağız bakterileri kanal boşluğuna geri sızarsa tedavi başarısız olabilir. Bu yüzden kalıcı restorasyon, dişte ağrı ve şişlik gibi bir sorun kalmadığı doğrulandıktan sonra makul bir süre içinde planlanır. Bekleme süresi uzadıkça hem kırık hem yeniden enfeksiyon riski artar.
Diş çok fazla doku kaybettiyse kron öncesinde dişin içine post adı verilen bir destek yerleştirilebilir. Post dişi güçlendirmez, üzerine yapılacak yapının tutunmasını sağlar. Yani post bir zorunluluk değil, yeterli tutuculuk kalmadığında başvurulan bir ara çözümdür.
Kron takıldıktan sonra ilk günlerde diş eti kenarında hafif bir hassasiyet olabilir, bu genellikle kısa sürede geçer. Kronun kenarı diş etiyle temas ettiği için bu bölgenin diş ipiyle temizlenmesi ihmal edilmemelidir; kron çürümez ama altındaki diş dokusu çürüyebilir. Bakımı ihmal edilen bir kron altında gelişen çürük, ağrı vermeden ilerleyebildiği için düzenli kontrol önemlidir.
Kron yaptırmazsam ne olur?
İki tipik sonuç görülür. Birincisi, dişin bir duvarı ısırma sırasında kırılır; şanslı durumda kırık diş eti seviyesinin üstünde kalır ve diş yeniden yapılandırılabilir. İkincisi ve daha kötüsü, kırık kök boyunca aşağı iner. Kök boyunca uzanan dikey kırıklarda dişi kurtarmak çoğunlukla mümkün olmaz ve çekim gündeme gelir. Kron önerisinin amacı tam olarak bu ikinci senaryodan kaçınmaktır.
Kron öncesi geçici dönemde nelere dikkat edilmeli?
Kanal tedavisi biten diş, kalıcı restorasyon yapılana kadar geçici bir dolguyla kapatılır. Bu dönemde o dişle sert kabuklu yemiş kırmak, buz çiğnemek ya da sakız gibi yapışkan gıdalar tüketmek geçici dolgunun yerinden çıkmasına yol açabilir. Mümkün olduğunca karşı tarafla çiğnemek en pratik önlemdir. Diş ipi kullanırken de ipi yukarı doğru çekmek yerine yandan sıyırarak çıkarmak, geçici dolgunun kalkmasını önler.
Kalıcı restorasyon hazırlanırken diş ölçüsü alınır ve laboratuvar aşamasında hastaya geçici bir kron takılır. Geçici kron sadece bir koruma değildir; diş etinin şeklini korur ve komşu dişlerin boşluğa doğru hareket etmesini engeller. Bu nedenle geçici kron düşerse takılmadan bırakılmamalı, kısa sürede kliniğe başvurulmalıdır.
Hangi malzeme seçilir?
Arka bölgede dayanıklılık, ön bölgede ışık geçirgenliği öne çıkar. Zirkonyum kron hem arka hem ön bölgede sık tercih edilen bir seçenektir; metal içermediği için diş eti kenarında gri yansıma yapmaz. Seçim, dişin konumuna, karşı dişlerin durumuna ve hastanın çiğneme alışkanlığına göre hekim tarafından yapılır.
Özetle kron, kanal tedavisinin son adımıdır; tedaviyi tamamlayan parça odur. Kanal tedavisi ve sonrasında planlanan diş köprüsü gibi seçenekler hakkında ayrıntılı bilgi için ilgili sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
