Tükürük dişleri koruyan doğal bir sistemdir. Azaldığında çürükler hızlanır. Ağız kuruluğunun nedenleri ve alınabilecek önlemler.
Tükürük, dişleri koruyan en önemli doğal sistemdir. Yalnızca ağzı ıslak tutmakla kalmaz; asitleri tamponlar, bakteri ürünlerini seyreltir, yiyecek artıklarını uzaklaştırır ve içerdiği kalsiyum ile fosfat sayesinde mine yüzeyinde başlayan erken kaybı geri onarır. Bu akış azaldığında çürük süreci hem hızlanır hem de alışılmadık yerlerde ortaya çıkar.
Kuruluk çürüğü nasıl hızlandırır?
Şekerli ya da nişastalı bir şey yendiğinde ağızdaki bakteriler asit üretir ve mine yüzeyi kısa süreli mineral kaybeder. Sağlıklı bir ağızda tükürük bu asidi kısa sürede nötralize eder ve kaybedilen minerali geri yerleştirir. Denge bu iki yönlü süreç üzerine kuruludur. Tükürük azaldığında nötralizasyon gecikir, asidik ortam uzun süre kalır ve mineral kaybı onarımdan hızlı ilerler. Sonuç, birden fazla dişte aynı anda ilerleyen çürüklerdir.
Ağız kuruluğunun sık nedenleri
- Bazı ilaçların yan etkisi; tansiyon, alerji, idrar söktürücü, antidepresan grupları sık örnektir
- Ağızdan nefes alma, özellikle uyku sırasında
- Yetersiz su tüketimi ve sıcak iklimde artan sıvı kaybı
- Kafein ve alkol tüketimi
- Sigara kullanımı
- Baş boyun bölgesine uygulanan bazı tedaviler
- Tükürük bezlerini etkileyen bazı sistemik hastalıklar
- Kontrolsüz şeker hastalığı
Nasıl fark edilir?
Sürekli su içme ihtiyacı, geceleri ağzı kurumuş şekilde uyanmak, konuşurken dilin damağa yapışması, kuru gıdaları yutmakta zorlanma, dilde yanma hissi ve tat almada değişiklik tipik bulgulardır. Ağızda dudak kenarlarında çatlaklar ve hareketli protez kullananlarda protezin tutunmasında zorlanma da eşlik edebilir.
Çürüklerin yeri de değişir
Kuruluk varlığında çürükler çoğu zaman diş boyunda, diş eti sınırına yakın bölgede ve ön dişlerin arasında görülür. Bunlar normalde daha az çürüyen bölgelerdir; bu nedenle böyle bir dağılım tükürük sorununun ilk ipucu olabilir. Erken yakalandığında bu bölgeler küçük bir diş dolgusu ile kapatılır, geciktiğinde ise kayıp büyür ve sinire yaklaşarak kanal tedavisi gerektirebilir.
Alınabilecek önlemler
Gün boyunca düzenli su içmek en temel adımdır; bir seferde çok su içmek yerine sık ve az miktarda tüketmek ağzı daha uzun süre nemli tutar. Şekersiz sakız, özellikle ksilitol içerenler, tükürük akışını uyarır ve öğün sonrası kullanıldığında asidik dönemi kısaltır. Kafein ve alkolü sınırlamak, sigarayı bırakmak doğrudan fayda sağlar. Gece ağzı kuruyanlarda oda nemlendiricisi rahatlatıcı olabilir.
Florür desteği bu kişilerde ayrı bir önem taşır. Yüksek florürlü macunlar, klinikte uygulanan florür vernikleri ve gerektiğinde florürlü gargaralar mineyi güçlendirir. Şekerli içecekleri gün içine yaymamak, atıştırmaları öğünlerle sınırlamak ve gece yatmadan önce su dışında bir şey tüketmemek asit ataklarının sayısını azaltır.
Gece ağzı kuruyanlar için
Uykuda ağızdan nefes almak, ağız kuruluğunun en sık gözden kaçan nedenlerinden biridir. Burun tıkanıklığı, alerji ya da geniz eti gibi durumlar solunumun ağızdan yapılmasına yol açar ve sabahları belirgin kuruluk yaratır. Bu kişilerde ön dişlerin diş eti kenarında iltihap ve renklenme daha sık görülür. Nedeni araştırmak, ağız bakımını sıkılaştırmaktan daha kalıcı bir çözüm sağlar.
Ağzı ıslatan ürünler işe yarar mı?
Yapay tükürük ürünleri, nemlendirici jeller ve alkol içermeyen özel gargaralar rahatlama sağlar. Alkollü gargaralar ise ağzı daha da kurutabildiği için bu kişilerde uygun değildir. Şekerli pastil ve şekerli sakızlarla ağzı ıslatma alışkanlığı ise çürük açısından riskli bir yoldur; ksilitollü ve şekersiz ürünler tercih edilmelidir. Yatak başında su bulundurmak basit ama etkili bir önlemdir.
Yalnızca çürük değil
Tükürük azaldığında ağızda başka sorunlar da görülebilir. Mukoza incelir ve tahrişe daha açık hâle gelir, dilde yanma hissi ortaya çıkabilir, mantar enfeksiyonlarına eğilim artar. Hareketli protez kullananlarda tutunma azalır ve protez altında yaralar oluşabilir. Konuşma ve yutma güçlüğü günlük yaşamı etkileyecek düzeye gelebilir. Bu nedenle ağız kuruluğu yalnızca bir rahatsızlık değil, takip edilmesi gereken bir bulgudur.
Kontrol aralığı kısalır
Ağız kuruluğu olan kişilerde çürükler daha hızlı ilerlediği için standart kontrol aralığı yeterli olmayabilir. Daha sık muayene, erken lezyonların cerrahi işlem gerekmeden florürle durdurulmasına imkân tanır. Kullandığınız ilaçların listesini muayeneye getirmek, kuruluğun kaynağını anlamada belirleyici olabilir.
Konuyla ilgili ayrıntılı bir değerlendirme ve tedavi planı için Dent360 Beylikdüzü kliniğimize başvurabilirsiniz.
